{"id":188,"date":"2025-04-06T09:50:59","date_gmt":"2025-04-06T09:50:59","guid":{"rendered":"https:\/\/beyondyesterday.org\/?p=188"},"modified":"2026-03-21T20:30:13","modified_gmt":"2026-03-21T20:30:13","slug":"pades-pade-mountains-myths-and-a-vanished-road","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/pades-pade-mountains-myths-and-a-vanished-road\/","title":{"rendered":"Pades \/ Pade: Male, mite dhe nj\u00eb rrug\u00eb e zhdukur"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nj\u00eb tjet\u00ebr fshat i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u identifikuar. Megjithat\u00eb, n\u00eb nj\u00eb moment gjat\u00eb k\u00ebrkimeve n\u00eb terren, njoha form\u00ebn e maleve. Rruga e vjet\u00ebr q\u00eb t\u00eb \u00e7onte n\u00eb fshat, nga e cila v\u00ebllez\u00ebrit Manakia b\u00ebn\u00eb fotografin\u00eb, nuk ekziston m\u00eb. Ajo tani \u00ebsht\u00eb mbuluar nga pylli, k\u00ebshtu q\u00eb m\u00eb duhej t\u00eb p\u00ebrdorja p\u00ebrs\u00ebri dronin p\u00ebr t\u00eb kapur nj\u00eb k\u00ebnd t\u00eb ngjash\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">K\u00ebtu \u00ebsht\u00eb p\u00ebrshkrimi i Wace dhe Thomson p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vend t\u00eb sakt\u00eb: &#8220;Nga shtegu midis Palioselit dhe Padza-s, mund t\u00eb shijohet nj\u00eb pamje e mrekullueshme. Pas nesh, n\u00eb veri, ngrihet mali me tre maja, Zmolku, pika m\u00eb e lart\u00eb e Pindit; p\u00ebrpara, dhe menj\u00ebher\u00eb posht\u00eb nesh, rrjedh Aousi, duke nxituar drejt Adriatikut. P\u00ebrtej, n\u00eb jug, shtrihet Zagoria, e cila nga k\u00ebtu duket se p\u00ebrb\u00ebhet nga vargje kodrash paralele, q\u00eb shtrihen nga veriu n\u00eb jug. N\u00eb lindje ngrihen majat m\u00eb t\u00eb ul\u00ebta t\u00eb Pindit: Ghumara, Vasilitsa dhe Ou\u00a0 me shpatet e tyre t\u00eb mbuluara me pyje t\u00eb dendura pishe. N\u00eb kontrast t\u00eb fort\u00eb me kodrat guraleca t\u00eb Zagoris\u00eb dhe pyjet e Pindit, n\u00eb per\u00ebndim shfaqet kufiri shk\u00ebmbor, me sier\u00ebn e zhveshur dhe t\u00eb ashp\u00ebr t\u00eb Papingos, e cila rritet n\u00eb lart\u00ebsi drejt veriut, ku p\u00ebrfundon n\u00eb nj\u00eb mur t\u00eb madh shk\u00ebmbor g\u00eblqeror. Pozicioni i Papingos dhe Zmolkut, q\u00eb shikojn\u00eb eg\u00ebrsisht nj\u00ebri-tjetrin p\u00ebrtej Aousit, ka b\u00ebr\u00eb q\u00eb vlleh\u00ebt t\u00eb lokalizojn\u00eb k\u00ebtu nj\u00eb legjend\u00eb popullore, e cila gjendet n\u00eb shum\u00eb versione n\u00eb Ballkan dhe ve\u00e7an\u00ebrisht mes vlleh\u00ebve. Ajo i p\u00ebrket me gjas\u00eb nj\u00eb klase p\u00ebrrallash t\u00eb lidhura me vendin, m\u00eb shum\u00eb sesa me ndonj\u00eb etni t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. N\u00eb folklorin vllah, mali, i personifikuar si demon, luan nj\u00eb rol kryesor, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb \u00e7do mal q\u00eb ka nj\u00eb liqen t\u00eb vog\u00ebl pran\u00eb maj\u00ebs s\u00eb tij. Sipas legjend\u00ebs, pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb liqen ku demoni gjen streh\u00eb. N\u00eb folklorin vllah, ai ishte fillimisht nj\u00eb bari, i cili, i zhg\u00ebnjyer n\u00eb dashuri, u mbyt n\u00eb liqen bashk\u00eb me kopen\u00eb e tij.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right wp-block-paragraph\"><em>Alan Wace dhe Morice Thompson, &#8220;Nomad\u00ebt e Ballkanit&#8221;<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-jetpack-image-compare\"><div class=\"juxtapose\" data-mode=\"horizontal\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"192\" src=\"https:\/\/beyondyesterday.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Mk-1907-copy.webp\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"717\" class=\"image-compare__image-before\"\/><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" id=\"193\" src=\"https:\/\/beyondyesterday.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/02-Pades-DJI_0038-buna.webp\" alt=\"\" width=\"1000\" height=\"717\" class=\"image-compare__image-after\"\/><\/div><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nj\u00eb tjet\u00ebr fshat i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr t\u2019u identifikuar. Megjithat\u00eb, n\u00eb nj\u00eb moment gjat\u00eb k\u00ebrkimeve n\u00eb terren, njoha form\u00ebn e maleve. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":190,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-in-balkans"],"translation":{"provider":"WPGlobus","version":"3.0.2","language":"sq","enabled_languages":["en","ro","el","sq","mk","tr","bg","ka"],"languages":{"en":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ro":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"el":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"sq":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"mk":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"tr":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"bg":{"title":true,"content":true,"excerpt":false},"ka":{"title":false,"content":false,"excerpt":false}}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/beyondyesterday.org\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/Pades.webp","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=188"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":839,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/188\/revisions\/839"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media\/190"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/beyondyesterday.org\/sq\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}