Doğa, Çok Önceden Kaybedilmiş Alanı Geri Alıyor
Önyargı bize, doğanın bugün geçmişe göre daha az canlı olduğunu düşündürür. Oysa Manakia karelerini yeniden çekmeye çalışırken yaptığım ilk gözlemlerden biri, 1900’de dağların çok daha çıplak, çok daha az ormanlık olduğuydu. Bu eski Mulovişte fotoğrafına ve bugünkü kareye bakın! Açıklamayı hemen buldum: XIX. yüzyıl sonu ile XX. yüzyıl başında bu köyler çok kalabalıktı; kimi zaman binlerce kişilik, küçük kasabalar gibiydiler. Aromanlar büyük koyun sürülerine sahipti; hayvanlar dağ yamaçlarını her gün yiyip tüketiyordu. Şimdi insanlar göçmüş, sürüler azalmış; doğa ise uzun zaman önce kaybettiklerini geri kazanmış.
Ama Vlahların bir yerden bir yere göçü eski bir olgudur. Wace ve Thompson, 1914’te yayımlanan kitaplarında şunu kaydeder: “Bir zamanlar Mulovişte’nin, Kažani yakınındaki vadide, Manastır ile Ohri arasındaki yol üzerinde bulunduğu söylenir.”
