Kaybolmuş Bir Evin Gölgesi
Manakia kardeşlerin Aroman köylerine dair çektiği fotoğraflar arasında en zor tanınan buydu. Çoğu zaman dağların çizgisi veya eski bir yapı — çoğunlukla kilise — yerin belirlenmesini kolaylaştırıyordu. Oysa bu karede dağ silueti hiç görünmüyordu; yalnızca evler vardı — çoktan kaybolduklarını varsaydım.
Sezgi beni Pisoderi’ye yönlendirdi; Vigla Geçidi yakınlarına. Burası, Bizans kroniklerinde Aromanların tarihte ilk kez zikredildiği yerdir; gezgin Vlahların Bulgar çarının kardeşini öldürmesini anlatan kayıtlarda. Fotoğraftaki evlerin mimarisi, yakınlardaki Nimfaio (Aroman dilinde Neveska) köyünü andırıyordu: Balkan–Osmanlı tarzıyla Avrupa etkilerinin karışımı. Böylece bir yaz, Pisoderi’ye gittim. Orada, hiçbir şey fotoğrafla örtüşmüyordu. Belki de yanılıyordum…
İki saat boyunca köyü ve çevresindeki tepeleri dolaştım; benzer bir perspektif bulamayınca vazgeçtim ve köyün tavernasına girdim. Sahibi, akşam saat beşte köyün en yaşlısının her zaman geldiğini söyledi; belki o tanıyabilirdi. Buna gerek kalmadı: yan masadan bir adam aniden kalktı, fotoğrafa baktı ve “Bu evde doğdum ben!” dedi. Eski Pisoderi’nin hayatta kalan son evidir bu; 2014’te yanana kadar. Adamın adı Kosmas Roufos’tu; bir şarap uzmanı. Yılda bir kez, Korfu’ya giderken, doğduğu köyde kahve içmek için duruyordu. Bizim yollarımız da, kavurucu bir ağustos günü, tamamen tesadüfen kesişti…
Mart 2025’te fotoğrafı daha iyi kadrajlamak için yeniden döndüm. Manakia kardeşlerin orijinal fotoğrafının açısı olağandışıdır: gökyüzü yoktur, kuşbakışı gibidir. Nasıl mümkün olabilirdi? Yeni fotoğrafta yangında kül olmuş evin yeri seçilebiliyordu; ağaçlarda yaprak yoktu, yangının izleri hâlâ görünüyordu. Ama yine de tam kadrajı yakalayamadım. Eve dönünce anladım: büyük olasılıkla, orijinal kare görkemli Yunan okulunun balkonundan çekilmişti. Demek ki Pisoderi’ye bir yolculuk daha yapmam gerekecek…
